Het denkende lichaam en het voelende brein

Uiteindelijk is de wetenschap tot de vaststelling gekomen dat slechts een klein percentage van de communicatie tussen neuronen in de hersenen en in het lichaam verloopt via de synapsen aan het uiteinde van neurieten en dendrieten. Vooral peptides en hormonen worden overal doorheen het lichaam "gelezen" en "beantwoord". Alhoewel peptiden dus soms als neurotransmitters de overdracht van electrische pulsen tussen zenuwcellen veroorzaken in de synapsen, is het vooral in de ruimte tussen de lichaamscellen en in communicatie met alle lichaamscellen dat ze hun werk doen. Ze leggen daarbij grote afstanden af via de cerebrospinale vloeistof en ook via het bloed.

De hersenen zijn overigens doordrongen van bloedvaten die de samenstelling van de hersenvloeistof direkt beïnvloeden. Al worden uiteraard niet zomaar alle bloedchemicaliën in de cerebrosinale vloeistof opgenomen. Bij velen is dat wel het geval, zoals bij de meeste peptides. De biochemische soep van het lichaam is dus een soep van informatie-moleculen die onze hersenen en ons denken direct beïnvloeden : het lichaam denkt en dient dus tot veel meer dan alleen ons hoofd ronddragen.

Waar we denken vooral met de hersenen associeren, "voelen" we emoties en gevoelens vooral in het lichaam. Nochthans is wetenschappelijk duidelijk aangetoond dat de stimulering van bepaalde hersendelen, zoals de hypothalamus, de hippocampus of de amygdala, vooral een emotionele reactie oplevert. We "voelen" dus wel degelijk ook met het brein en dan vooral met die delen die met ons geheugen in verband staan. Intuïtief voelen is blijkbaar een snellere manier om onze enorme geheugen-databank te raadplegen en op basis van eerdere ervaringen keuzes te maken, dan het pure "denken". Het is gewoon een andere manier van denken dan het rationele denken en behoorlijk wat sneller, zij het soms minder accuraat. In onze reflexen speelt het voelen een enorme rol. In De werking van de hersenen werd al aangegeven hoe de rechterhersenhelft eerder emotioneel is en de linkerhersenhelft eerder rationeel.

Denken en voelen zijn dus twee zijden van eenzelfde medaille. Wat we als denken ervaren is het meer woordelijke, rationele aspect. Het voelen is het meer visuele, emotionele aspekt. Het "denken" is bewuster, het "voelen" onbewuster. En het is niet zo dat het ene het andere oplevert, maar wel dat ze gelijktijdig plaatsvinden en dit zowel in de hersenen als in het hele lichaam. Elke verandering in de biochemie van het lichaam wordt vergezeld van een mentaal-emotionele verandering in de hersenen en omgekeerd.

Denken en voelen is meer dan alleen maar biochemie

Vele wetenschappers en commentatoren kunnen het niet laten om op basis van het lichaam-geest onderzoek van het laatste decennium - met een morbide zin voor relativiteit - de vraag te stellen of onze gedachten en gevoelens dan alleen bepaald worden door onze biochemie. De meest romantische gevoelens, de mooiste kunstuitingen, de diepste filosofisch inzichten of spirituele ervaringen worden aldus herleid tot de illusionaire opborrelingen van een biochemisch soepje. Dit is evenwel een platitude die geenszins door het wetenschappelijk onderzoek zelf wordt ondersteund - wel in tegendeel.

Er is nu eenmaal een hemelsbreed verschil tussen software en hardware, al werkt het één niet zonder het ander. Electrochemie en biochemie vormen inderdaad de "pen en papier" waarmee en waarop onze gevoelens en gedachten worden geschreven. Maar deze zijn daarom niet minder op zichzelf staand. Het is korrekt dat het toedienen van bepaalde stoffen aan het lichaam gevoelens kan onderdrukken of versterken en als dusdanig ook ons denken kan beïnvloeden. Maar evengoed is het zo dat indien we geen reden hebben om woede, liefde, verdriet of angst te voelen, daar ook geen biochemische komponent van zal terug te vinden zijn in het lichaam. Geest en lichaam zijn één.

Het is bij deze ook belangrijk erop te wijzen dat niet de hardware maar de software meester is. De mens is best in staat zich tegen ongewenste gevoelens en gedachten te verzetten, of die nu voortkomen uit de reactie van onze komplexe geestelijke leven op een gebeuren of eerder uit de biefstuk van een uurtje geleden. Men kan en mag zich door het lichaam niet de les laten spellen. Oplossingen voor mentale problemen zijn in eerste instantie in de geest zelf te vinden. Maar men kan het zich wel iets gemakkelijker maken door terzake bewuster met de input via het lichaam om te springen, zowel in positieve als in negatieve zin.

Daarenboven moet ook duidelijk zijn dat gedachten zoals "stelen is slecht" of "we moeten goed voor de natuur zorgen", enz... op zich staan, totaal los van de biochemie. Dat ze in ons brein voorkomen, of niet, kan bepaald worden door de biochemie van het lichaam en het moment. En die wordt zowel door de input in dat lichaam als door ons denken zelf bepaald. Onze mening over dergelijke gedachten staat evenzeer los van de biochemie, al kan een zware maaltijd milieuproblemen wat minder urgent doen uitschijnen en zal een junkfood-dieet weinig ruimte laten voor altruïstische gedachten.

Omdat werken via het lichaam alleen dus onvoldoende is, werden in de Bomi-1 Gevoelstips ook vele puur geestelijke tips opgenomen.

Algemeen komt het er op aan om ons te concentreren op positieve denk- en gevoelspatronen, zowel via het lichaam als via de geest.

Consuminderen voor zelfstandig denken

We kunnen voelen en denken, lichaam en geest dus niet uit elkaar halen. Maar als we zelfstandig willen kunnen denken en voelen, dan is consuminderen zeker aangewezen. In de moderne consumptiemaatschappij worden onze zintuigen en ons spijsverteringsstelsel immers zo voortdurend en zo intens met informatie van buitenaf overspoeld, dat zelfstandig denken een illusie is. Televisie en andere media, voortdurend een snoepje, hapje en drankje en allerhande andere invloeden tot en met electromagnetische straling : ze laten ons niet met rust. Als de consumptiemaatschappij ergens aan verslaafd is dan is het wel aan het voortdurend afleiden van onze geest.

Zelfstandig denken en voelen gaat over waarden die van binnenuit komen. De meest waardevolle gevoelens zijn niet in een reep chokolade te vinden en zelfs niet in een Bomi-1 koek. Echte genegenheid en liefde, een zuivere creativiteit, de kracht van een persoonlijke verwezenlijking, onbezoedelde humor, bewuste innerlijke vrede, .... het is een levenswerk. De meest fundamentele kritiek op de consumptiemaatschappij is dan ook dat ze ons voortdurend verleidt tot afleiding van het type gevoelens die ons echt gelukkig kunnen maken. Meer zelfs, dat het individuen voortbrengt voor wie dit soort gevoelens zo vreemd is dat ze zich zonder voortdurende afleiding alleen maar onrustig en ongelukkig kunnen voelen. Wat de consumptiemaatschappij uiteraard in stand houdt...

Uiteraard is de keuze om daarin mee te gaan vrij. Hoe sterk ook de verleiding en de sociale druk tot voortdurend consumeren, kiezen voor soberheid is kiezen voor jezelf. Het opbouwen van positieve denk- en gevoelspatronen kan niet zonder consuminderen. Leef en laat je niet leven.