|
Acetylcholine
Acetylcholine is een neurotransmitter
die in vele delen van de hersenen en het lichaam actief is.
O.a. in de neuronen van de basale voorhersenen is het bijzonder
aktief en dat is het deel van de hersenen dat beschadigd is
bij de ziekte van Alzheimer. In het centrale zenuwstelsel
is acetylcholine belangrijk voor de geheugen- en intellectuele
functies. Acetylcholine speelt een belangrijke rol bij het
stimuleren van de interactie tussen neuronen. Nicotine
bereikt eenzelfde effekt, waardoor roken de concentratie kan
bevorderen, ook via dopamine. Acetylcholine beïnvloedt
ook het hart en de controle over de willekeurige sceletspieren.
Acetylcholine was de eerste neurotransmitter die werd ontdekt.
Ze wordt ondermeer geproduceerd in de dunne darm. Stoffen
zoals Atropine kunnen de werking van de neurotransmitter blokkeren.
Zenuwgassen en pesticiden
die organofosfaten bevatten blokkeren het enzym acetylcholinesterase,
zodat er een overmaat aan acetylcholine in de synapsen ontstaat,
die er een moleculaire inactiviteit veroorzaakt.
Adrenaline (Epinephrine)
Adrenaline is zowel een hormoon
als een neurotransmitter. Het behoort tot de vecht/vlucht-reflex.
Het versterkt de ademhalingssnelheid, verwijdt de pupillen
en verhoogt het hartritme. Een sterke dosis brengt het lichaam
in de hoogste staat van paraatheid. Adrenaline speelt ook
een belangrijke rol bij het enthousiast reageren op een uitdaging,
bijvoorbeeld in de werksfeer. Maar een teveel aan adrenaline
in het normale leven leidt vooral tot onrust en paranoia.
CRF (Cortical Releasing Factor)
CRF wordt wel de depressiepeptide genoemd, omdat hersenanalyses
bij zelfmoordenaars aantonen dat de concentraties aan CRF
tot tienmaal hoger liggen. Een hoge concentratie aan CRF verhoogt
de hoeveelheid steroiden in het bloed, die stress veroorzaken.
CCK (Cholyocystokinine)
CCK is een peptide die wordt geproduceerd door de pancreas.
Het reguleert de uitscheiding van verteringssappen en veroorzaakt
een gevoel van verzadiging. Fenylalanine en tryptofaan stimuleren
de productie van CCK. Wanneer men CCK artificiëel toedient
zal de proefpersoon niet willen eten, hoe lang de laatste
maaltijd ook voorbij is. Gebruik van deze stoffen bij mensen
met overgewicht is evenwel verboden omwille van risicovolle
neveneffekten.
Dopamine
Dopamine speelt een rol bij het bewegen, bij shizofrenie,
bij de ziekte van Parkinson en wordt ook aangetroffen in het
oog en in het neuronennetwerk vanuit de neus. Daarnaast is
het een belangrijke neurotransmitter tussen de hersenen en
de hypofyse, een klier ter grootte van een erwt die aan een
steeltje onderaan de hersenen hangt. De hypofyse produceert
dan weer hormonen die belangrijk zijn voor de groei, de sexuele
ontwikkeling en andere lichaamsfuncties. Bij angst worden
grote hoeveelheden dopamine afgescheiden die zorgen voor een
fixatie op de bron van de vrees en het klaarmaken van de spieren
voor een snelle reactie. In die zin reguleert dopamine de
wildere effekten van andere stimulerende peptiden zoals adrenaline
en noradrenaline, door alertheid met concentratie te verbinden.
Vitamine B6 en magnesium zijn essentiëel voor de aanmaak
van dopamine. Het zoetmiddel Aspartaam zou de concentraties
dopamine verlagen, roken
zou de concentraties verhogen.
Endorfine (Encephaline)
Endorfines zijn lichaamseigen morfines,
die als neurotransmitter fungeren. Ze werken in de eerste
plaats pijn-onderdrukkend, maar zorgen ook voor een gevoel
van geluk of euforie. Bij een orgasme wordt het lichaam overspoelt
met endorfines. Ook de roesachtige toestand die kan ontstaan
na een sterke fysieke inspanning wordt gedeeltelijk veroorzaakt
door het vrijkomen van endorfine. Opium
en heroïne werken
op dezelfde receptoren in als endorfine. De smaakervaring
bij suikers,
vetten
en ook chokolade
produceert endorfinen in het lichaam. Ook liefde tussen mensen
verhoogt de hoeveelheid endorfines.
Fenylethylamine
Fenylethylamine wordt ook wel de liefdespeptide genoemd,
omdat we er grote hoeveelheden van produceren wanneer we verliefd
zijn. Het maakt ons een beetje vrolijk tot euforisch. Fenylethylamine
hoort bij verliefdheid zoals endorfine bij liefde hoort. Het
zou ook een bestanddeel vormen van chokolade,
kaas en rode wijn. In te hoge concentraties leidt het tot
zenuwachtigheid en paranoia, zoals deze overigens ook bij
verliefden voorkomen : zwetende handpalmen, snelle ademhaling,
hartkloppingen,... Fenylethylamine is famillie van amfetamine.
Een gebrek aan fenylethylamine vormt een belangrijke factor
bij depressie.
Gamma-Aminoboterzuur (GABA)
Gaba fungeert vooral als remmende neurotransmitter. Zowel
epilepsie als rusteloosheid kunnen worden behandeld met GABA.
Valium verandert
de verbinding van GABA zodat de remmende werking wordt versterkt.
Glycine
Glycine is een neurotransmitter die de spieren relaxeert.
Insuline
Insuline is een hormoon dat bloedglucose helpt tot bij de
cellen te komen waar het kan worden verbrand. Een te sterke
suikerdosis kan ook een te sterke insulineproductie tot gevolg
hebben, zodat uiteindelijk het glucosegehalte in het bloed
te laag wordt.
Noradrenaline (nordepinefrine)
Noradrenaline heeft een sterk opwekkende werking en in vergelijk
tot adrenaline leidt het eerder tot agressie dan tot angst.
Drugs als amfetamine en cocaïne
verhogen de hoeveelheid noradrenaline, de eerste door het
stimuleren van de productie ervan, de tweede door het belemmeren
van de afbraak. Ze veroorzaken daarmee een alerte, hyperactieve
toestand. Noradrenaline speelt ook een rol bij het omgaan
met pijn en bij sexueel gedrag. Noradrenaline wordt gevormd
door de stof dopamine, die zelf ook een neurotransmitter is.
Caffeïne uit
koffie,
theobromine uit cacao, theophylline uit thee behoren allen
tot de famillie van de methylxanthines, die de receptoren
voor noradrenaline versterken en aldus een opwekkend effekt
teweeg brengen. Depressieve mensen hebben te weinig noradrenaline,
euforische mensen een teveel. Reboxetine, adrafinil en modafinil
zijn allen geneesmiddelen die de heropname van noradrenaline
bij depressieve mensen verlagen. Een normaal niveau aan noradrenaline
geeft een normaal opgewekt, alert gevoel, net als bij dopamine.
Oxytoxine
Oxytoxine wordt tijdens het liefdesspel gesecreteerd en zorgt
achteraf voor gevoelens van voldaanheid en binding. "Knuffelbeesten"
of mensen met een sterke nood aan lichamelijk kontakt, hebben
dikwijls een laag oxytoxine-niveau.
Progesteron
Progesteron is het "moederhormoon" dat gevoelens
van rust, liefde en bescherming produceert. Zowel de ovulatie,
de zwangerschap als de borstvoeding stimuleren in hoge mate
de produktie van dit hormoon. Als medicijn zou het ook vrouwen
in de menopauze kunnen helpen. Het verhoogt ook de hoeveelheid
dopamine en fenylethylamine.
Serotonine
Serotonine beïnvloedt zeer vele gebieden in lichaam
en geest. Via de hypothalamus heeft het te maken met seks,
temperatuur, honger en dorst. Via de amygdala beïnvloedt
serotonine in belangrijke mate onze emoties. Onder invloed
van een serotonine-onderdrukkende stof voelen we pijn bijzonder
hevig. Omgekeerd wordt pijn door injectie van serotonine in
het ruggemerg sterk onderdrukt. De werking van het antidepressivum
Prozac berust
op een verhoging van de hoeveelheid beschikbare serotonine
door het afremmen van de reabsorptie. Het geeft een ontspannen
gevoel en kan als dusdanig ook slaapverwekkend zijn. Hetzelfde
geldt voor de drug Ecstacy,
dat een explosieve seotonineafgifte veroorzaakt. LSD
verbindt zich met een receptor die bedoeld is voor serotonine
en verhindert zo het effect ervan. Het lichaam heeft de essentiële
voedingsstof tryoptofaan nodig om serotonine aan te maken,
zodat te weinig eten kan leiden tot depressiviteit als gevolg
van een serotoninegebrek. Serotonine is ook verbonden aan
migraine. Aspartaam, het zoetmiddel gebruikt in Diet Coke
en vele andere laag-calorische producten, zou de productie
van serotonine verminderen en aldus tot depressie leiden.
Te hoge concentraties aan serotonine kan tot rusteloosheid
en concentratieproblemen leiden.
|
